fr nl

OPGG

Overlegplatform Geestelijke Gezondheidszorg Gebied Brussel-Hoofdstad

Artiesten Parcours d'Artistes

Kunst in de GGZ in een kader van herstel

Personen met psychiatrische problematiek zoeken expressie om hun persoon betekenis te geven. Daartoe zijn ateliers in de diverse organisaties van de GGZ vaak een eerste uitnodiging. Het bewust aanbieden van ondersteuning om artistiek bezig te zijn, is essentieel in het herstel van de persoon.

De kracht van het sociaal-artistiek werk zit hem niet enkel in het toeleiden van mensen naar kunst en hen actief te betrekken bij een artistiek creatieproces, maar ook in het bevragen van een maatschappelijk model. Door ontbrekende artistieke vormen een plaats te geven maakt de sociaal-artistieke praktijk leefwerelden zichtbaar, bevraagt ze bestaande grenzen en vooroordelen en legt ze uitsluitingsmechanismen bloot.

Kunst is een manier om je te manifesteren in de wereld. Dat doe je niet alleen door erkenning en succes, maar ook door confrontatie met jezelf en de leefomgeving. In een sociaal-artistiek proces nemen de deelnemers zelf de beslissingen en wordt hen de ruimte geboden zich artistiek te ontplooien zonder therapeutische doeleinden. Het werk van de kunstenaars staat op zich als kunstwerk, als uiting van niet een ‘ander’, maar wel een uniek beeldend denkvermogen. Deze kunstzinnige activiteit biedt de deelnemers een plaats in de gemeenschap als kunstenaar en participerend burger. Begeleiders fungeren dan niet als therapeuten, maar als bemiddelaars die schipperen tussen ‘soigneren’ en loslaten.

Een atelier kan een veilige en authentieke omgeving bieden aan kunstenaars die omwille van hun psychiatrische problematiek een aangepast kader nodig hebben om artistiek aan de slag te gaan. Daarbij kan men verder gaan en inzetten op doelgroepoverschrijdend werken, op collectieve processen en op de uitwisseling met externe kunstenaars en kunstpraktijken. 

De instellingen voor geestelijke gezondheidszorg gaan op de meest uiteenlopende manieren om met kunst, maar hebben wel één ding gemeen: ze stellen allemaal de kunstenaar zelf centraal, als belangrijkste actor van zijn eigen veranderingsproces.

Kunst uit zich meestal in een gemedieerde vorm, is georiënteerd in tijd en ruimte, en komt tot stand onder begeleiding van professionals en artiesten. Het is die gemedieerde vorm die dient als baken en richtsnoer.

De noties “plezier” en “vrijwillige deelname” zijn essentiële en onmisbare drijfveren van de artistieke expressie, met als doel de mogelijkheid tot zelfontplooiing en sociale participatie.

In die zin kan kunstcreatie nieuwe bronnen van zelfwaardering aanboren die op hun beurt een nieuw licht werpen op persoonlijke groei en integratie in de wereld.